Macka SILONA
16 Ogis 1978 – 1 Ogis 2007 (28 yia)
Groing ap blong hem
Let Macka Silona i bin bon long 16 Ogis 1978 long Auriel Silona mo Yvette Silona long Nouméa, Nouvelle-Calédonie. Long 1986, taem we Macka i kasem ej blong statem skul, tufala olfala blong hem i kam bak long Vanuatu mo hem i statem skul long Ecole Colardeau long Port Vila. Tufala olfala blong hem i bin disaed blong go bak blong wok long Nouméa bakegen long Januari 1990, mekem se Macka i bin finisim skul blong hem long Nouméa, fastaem long Ecole Auteuil afta long College de Riviere Sale afta long Lycee Commercial Escoffier afta long CCI. Maka hem i finisim skul blong hem mo graduet wetem wan diploma blong Business Studies mo Computing. Macka i disaed blong kam back long Vanuatu long Disemba 1998.
Famli blong hem
Papa blong Macka nem blong hem Auriel Silona blong Not Pentikos long Amatbobo vilej. Papa blong Auriel Silona nem blong hem Luke Sau Silona. Mama blong Auriel Silona nem blong hem Lucien Bobby mo hem i blong Torres long aelan blong Tegua. Mama blong Macka nem blong hem Yvette Silona mo hem i blong Tongoa long Mangarisu vilej. Macka i fes bon long famli mo hem i gat 2 sista, Linda mo Angela, 1 brata, Sammy mo 2 step-brata, Edwin mo Bilan. Long saed blong famli blong papa, Macka Silona hemi fes bon blong evri pikinini blong ol papa mo anti. Long saed blong famli blong mama blong hem, Macka Silona hemi fes bon tu blong evri pikinini blong ol mama mo ol ankel.
Woman blong let Macka Silona, Thelma J. Silona, papa blong hem i Willie Jemmis blong Tongoa long Mangarisu vilej mo mama blong hem i blong Ambae. Ol famli oli bin blokem Thelma blong kam waef blong Macka from Thelma hemi pikinini blong wan stret ankel blong hem. Long yia 2000, Macka mo Thelma i bin go liv tugeta mo long namba 25 Novemba 2005 tufala i joen tugeta long mared long PMC Jioj long Vila.
Long Wenisdei namba 1 Ogis 2007 long 7:30pm, Macka Silona i livim bihaen waef blong hem, papa blong hem, mama blong hem, tufala sista blong hem, trifala brata blong hem, tufala smolsmol ankel blong hem, Teecean mo Raiina, ol narafala papa, mama, ankel, anti mo ol kasin brata mo sista blong hem.
Histri blong wok blong Macka long Vanuatu Kaljoral Senta
Fes wok we Macka i holem afta we hemi kam bak long Nouméa hemi olsem comptabilite o akaonten blong Traverso kampani. Afta hemi bin go wok long Television Blong Vanuatu long VBTC. Long namba 4 Mei 2002, taem we hemi stap wok yet long VBTC, hemi bin stat wok pat-taem (4 hawa long wan dei) long Vanuatu Kaljoral Senta. Hemi jas finis long VBTC mo stat wok ful-taem long Kaljoral Senta long namba 1 Julae 2002. Hemi mekem 5 yia mo 1 manis we hemi wok long Kaljoral Senta kasem taem we hemi lus long 1 Ogis 2007.
Taem Macka i stat wok long Kaljoral Senta, wok blong hem hemi olsem “Studio maneja/trainee” mo hemi bin wok andanit long wan man Suisse we nem blong hem Raymond Ammann. Raymond Ammann hemi wan dokta long saed blong musik mo espesli kastom musik, mo hemi bin kam long Vanuatu long 1999 finis, blong wok wetem Kaljoral Senta blong rikodem ol kastom musik mo singsing. Long 2001, Kaljoral Senta i bin gat tingting blong setemap wan studio insaed long Nasonal Miusium blong save rikodem musik. Raymond Ammann i bin stat blong setemap studio ia. Long taem ia tu, Kaljoral Senta i bin luk se i nid blong gat wan man ples i kam wok wetem Raymond blong lanem wok ia blong save gohed blong mekem wok ia taem we Raymond i finisim projek blong hem mo go bak long ples blong hem.
Ol fes wok blong Macka long Kaljoral Senta hemi blong:
- lanem hao blong mekem ol rikoding long studio mo tu long aelan
- setemap wan sistem blong comtabilite blong save mekem mo salem ol CD blong musik
- manejem niufala bisnis han blong Kaljoral Senta, “VKS-Productions”. Macka mo Henline Mala tufala nao oli ol fes wokman insaed long niufala kampani ia “VKS-Productions”.
Taem hemi kam wok long Kaljoral Senta, Macka i sherem wan rum wetem Sam Obed, mo tufala i sidaon long sem ofis kasem taem we hemi nomo save kam wok from sik blong hem samwe long manis Mei 2007. Taem Macka i kam wok fastaem hemi fraet lelebet from hemi wan niu wok long hem, be kwiktaem nomo hemi nomo fraet mo hemi stat blong save gud wok ia. I luk olsem wetem wok ia, Macka i jas faenem stret wok blong hem we hemi intres long hem fulap.
Fes albam we Macka i rikodem hemi “Tagune Saon: The best of Fest’Napuan 2002”. Fulap band blong Vanuatu i bin rekod blong fes taem long studio long albam ia: olgeta ia i gat XX Squad, Spinrod, Alme System, Sweet Chilli, Amel’osa mo Saka. Maka i bin plei bes long wan song blong Raymond Ammann long albam ia we nem blong hem “Rats in paradise”.
Sam blong ol narafala albam we Macka i bin rikodem i gat:
- Albam blong Golden Jubili blong Presbyterian jioj blong Souwia string band
- Tokorua string band
- Esalaek string band blong Erakor
- Tovotae, we hemi fes taem we wan string band blong Santo hemi mekem wan CD
- Garogai blong Not Pentikos
- Fes albam blong Alme System
- Aro string band blong Ambrym, we hemi fes string band we Alliance Française i sponsarem blong mekem wan album
- Fes albam blong XX Squad
- Leranbaga string band blong saot Pentikos
- Wiles Memorial Singers
- John Frum band, we hemi fes taem we i gat wan CD blong musik blong John Frum: Macka i bin go daon long Tanna 2 taem blong rikodem albam ia
- Navataparop blong Nguna aelan.
Macka i mekem fulap narafala rikoding mo wok long studio mo tu long aelan. Hemi bin rikodem fulap ol kastom singsing mo ol defren tamtam bit, olsem long taem we hemi bin go rikodem Vanualava arts festivol long Bankis. Long 2003, hemi bin go wetem tim blong Kaljoral Senta blong rikodem 1st Nasonal Sandroing Festival long Not Pentikos. Hemia hemi bin fes taem we hemi go long aelan blong papa blong hem mo mitim ol stret famli blong papa blong hem long wei. Las taem we hemi bin go long aelan blong mekem wok blong Kaljoral Senta hemi long Akhamb long Ogis 2006 taem hemi rikodem Nambatu Nasonal Sandroing Festivol. Long Vila hemi bin rikodem Futuna Fatuana mo Vanessa Quai. Hemi bin rikodem tu evri Fest’Napuan stat long 2000 kasem 2006, mo ol rikoding ia i stap kamaot long ol klip blong Fest’Napuan we oli stap pas long TV oltaem. Hemi mekem tu ol musik blong sam film blong Kaljoral Senta we oli stap pas long TV. Wan bigfala wok we Macka i mekem hemi blong givhan blong karemaot musik long ol olfala kaset blong ol string band we Paul Gardissat i bin rikodem long let 1970s mo 1980s mo putum long CD. Albam “Songs of independence” we i kamaot blong makem Silva Jubili blong indipendens long 2005 Macka i bin mekem wetem ol olfala rikoding ia. Macka i bin givhan tu blong karemaot ol kastom storian we Paul Gardissat i rikodem long 1960s i kam kasem 1980s mo putum long CD. Ol kastom storian ia mo ol singsing blong ol string band ia bambae ol fiuja jeneresen oli save lisen long olgeta tru long wok blong Macka mo tim we i mekem projek ia.
Ol musisen we oli rikod wetem Macka oli save gud strong fasen blong hem long saed blong mekem rikoding. Nomata hemi save laf mo mekem jok aotsaed long studio, insaed long studio hemi “strict” tumas. Fulap taem Macka i stap wok let long naet long wik dei mo wiken blong mekem rikoding taem ofis i kwaet. Hemi no save glad kwiktaem long saon we hemi rikodem, mo oltaem hemi mas rikodem fulap taem wan trak (olsem gita o singsing) gogo kasem taem we hemi harem se i stret long tingting blong hem. Fulap taem, from we Konfrens Rum blong Kaljoral Senta we hemi stap rikod long hem i bigwan tumas, hemi stap bildim ol smolsmol rum aot long ol jea, ol tebol, ol blanket mo o mat blong ol musisen oli singsing o plei insaed long hem blong kasem stret saon we hemi wantem. Hemi givhan oltaem long ol band we oli rikod, samtaem hemi mekem tuning long ol gita blong olgeta mo fulap taem hemi plei insaed long ol song blong olgeta. Hemi tingting strong oltaem blong pulumaot best pefomens mo song long band we hemi rikodem. Kaljoral Senta i sori nomo se hemi no bin gat badjet blong save pem ol stret ekwipmen we Macka i bin askem blong mekem wok blong hem: talent mo skil blong hem long rikoding i bitim wanem teknoloji we Kaljoral Senta i save pem.
Ol album we Macka i rikodem we i no kamaot yet i gat:
- Ol singsing blong ol sandroing
- Erro String Band
- Fes albam blong Tongoriu
- Fes albam blong Kalja Riddim Klan, we Mangrove kampani blong Nouméa bae i jas putumaot long manis Septemba 2007.
I gat fulap narafala rikoding we hemi mekem we oli no kamaot yet long pablik. Wan projek we Kaljoral Senta i winim mane long Gavman blong Franis blong mekem hemi blong rikodemaot evri olfala rikoding blong Radio Vanuatu mo putum long CD: projek ia Macka i bin mein man insaed we bambae hemi shud mekem. Taem we Macka i bin stap slip long hospital finis, Kaljoral Senta i jas finis blong bildim ol niufala wol blong save mekem ol smolsmol rikoding studio folem disaen we Macka i mekem.
Histri blong Macka olsem wan musisien

Bigfala “passion” blong Macka hemi musik. Blong hem, musik i olsem “water for the fish”, olsem song we hemi raetem wetem Marcel Melto we i tokbaot hem wan i talem, “Does She” (long fes albam blong XX Squad “Children’s Day”). Taem hemi stap yet long Nouméa hemi bin joen finis wetem wan musik grup blong joij wetem wan narafala top musisen blong Vanuatu, Tari Charlie. Afta we hemi kambak long Vanuatu, fes band hemi joenem hemi “Sweet Chilli 2”, we oli plei long Fete de la Musique long 2000. Long taem ia Macka hemi bin wok olsem wan volontia long Alliance Francaise, espesli long program “Cine Brusse” blong soem film long ol skul mo ol komuniti olbaot long Port Vila mo Efate.
Macka i bin stap wetem ol narafala fren blong hem we olgeta nao i statem band “XX Squad” long yia 2000. Fulap man i save Macka fastaem olsem lid guitarist blong XX Squad. Fes albam blong XX Squad “Children’s Day” i bin kamaot long 2003 – Maka i bin rikodem albam ia wetem givhan blong organaesesen Further Arts mo Andy Wilmot mo sem taem hemi plei insaed tu mo hemi raetem musik blong sam song insaed long album ia olsem “Monkey Party”, “Children’s Day” mo “Does She”. Taem we Further Arts i wantem sendem Naio blong go tua long Australia, i gat wan bigfala fandresing long Club Vanuatu we Fest’Napuan mo Kaljoral Senta i givhan insaed: long taem ia hemi fes taem we Saka i plei sam song wetem Maka long stej. Afta long tua blong Naio long Australia, we Saka tu i bin joen insaed, taem Saka i kam bak oli statem “Saka and Maka” long 2003. “Saka & Maka” oli bin plei long ol defren bar olsem “Trader Vics” mo “Breakas” mo i no long taem oli tekem Ben Charlie mo Alcina Garae blong joenem olgeta blong mekem “Simply Strings”. David Nalo blong Further Arts hemi manejem olgeta long taem ia mo grup ia i bin plei olbaot long ol defren bar mo ol defren seremoni (olsem mared) long Port Vila. Long 2003 tu, Macka i bin joen wetem Ben mo Alcina wetem wan singa blong Australia Cole Patterson blong plei sam song long Fest’Napuan 2003. Long Febuari 2007, Ben mo Maka i bin go long “Soular Studio” long Australia (studio blong Andy Wilmot) blong lanem sam moa samting long saed blong rikoding mo semtaem blong stat blong rikodem sam niu singsing we Macka i raetem.
Macka i bin lanem fulap musisen blong Vanuatu blong plei gita mo bass mo hemi bin joenem fulap grup blong plei wetem olgeta (olsem Krosrod band). Hemi bin givhan bigwan long ol tingting blong ol defren band mo musisen blong rikodem ol albam blong olgeta. Macka hemi bin “jam” o plei musik blong harem gud long hem wetem fulap blong ol musisen blong yumi: ol musisen ia i laki tumas blong save plei wetem hem from hemi wan blong olgeta best musisen long Vanuatu.
Histri blong givhan blong Macka long Fest’Napuan Asosiesen
Macka i bin givhan bigwan long divelopmen blong musik long Vanuatu tru long wok blong hem wetem Fest’Napuan Asosiesen. Hemi joenem Fest’Napuan Komiti long 2000 olsem Sekretri blong hem long taem we oli stanemap Asosiesen ia fastaem. Hemi bin wan memba blong komiti blong Fest’Napuan stat long taem ia kasem taem we hemi lus long Ogis 2007. Long 2003 hemi bin givhan blong setemap Bie Studio, wan rum we Fest’Napuan Asosiesen i bin putum wan ful set instramen long hem we ol musik grup long Vila oli save kam praktis insaed long hem, mo hemi bin givhan blong manejem rum ia kasem 2007.
Las toktok
Macka hemi bin wan yangfala we hemi gat bigfala talent mo hemi bin ajivim fulap samting mo semtaem hemi gat wan gudfala fasen we hemi fren wetem evri man mo wantem givhan long olgeta. Hemi gat fasen blong mekem jok mo laf oltaem mo hemi laekem lafet wetem ol fren blong hem. Be semtaem hemi komitim hem fulwan long wok blong hem mo oltaem enkarejem ol musisen we hemi wok wetem olgeta blong mekem best we oli save mekem. Macka hemi tingting strong oltaem blong hemi mas pulumaot best abiliti blong ol musisen blong Vanuatu blong oli save mekem ol gudfala rikoding mo albam we i soemaot talent blong olgeta.
Taem we yumi lusum wan yangfala olsem Macka, yumi ol narafala yangfala i mas lukluk laef blong hem mo skelem mo lanem lesen we yumi save lanem long laef blong hem. Bambae yumi save honarem memori blong Macka sipos yumi gohed blong komitim yumi long ol wok blong yumi mo espesli yumi ol musisen sipos yumi gohed blong leftemap mo divelopem musik long best abiliti blong yumi.
